โดย นายนพดล พลแสน ประธานคณะกรรมาธิการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
เนื่องในโอกาส การอบรมอาสาสมัครพิทักษ์มรดกโลกห้วยขาแข้ง
วันที่ 1 กันยายน 2548
ณ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จังหวัดอุทัยธานี
คุณค่าและความสำคัญของผืนป่ามรดกโลก
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร – ห้วยขาแข้งได้รับการประกาศให้เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติแห่งแรกของประเทศไทย ใน พ.ศ.2534 โดยมีพื้นที่ประมาณ 4 ล้านไร่ ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัดได้แก่ จ.อุทัยธานี จ.กาญจนบุรี และ จ.ตาก ซึ่งพื้นที่นี้เปรียบเสมือน “หัวใจของผืนป่าตะวันตก” เนื่องจากเป็นแกนกลางของผืนป่าตะวันตก ถูกล้อมรอบด้วยเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และอุทยานแห่งชาติอื่นๆ ที่เป็นผืนป่าเดียววกันรวมทั้งหมด 17 แห่ง จึงนับได้ว่าเป็นผืนป่าที่มีขนาดพื้นที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ด้วยคุณลักษณะทที่โดดเด่นของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร – ห้วยขาแข้ง นี้เองในปี 2532 จึงได้มีการจัดทำรายงานรวบรวมความสำคัญของป่าทุ่งใหญ่นเรศวร – ห้วยขาแข้ง เพื่อเสนอต่อองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) ให้พิจารณาประกาศผืนป่าทั้งสองผืนเป็นมรดกโลกทางธรรมมชาติ เพื่อคงไว้ซึ่งการดูแลรักษาพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ มิให้สูญพันธุ์ไปจากถิ่นกำเนิดเดิม รวมทั้งเพื่อประโยชน์ในการรักษาสมดุลของระบบนิเวศ และในการประชุมคัดเลือกแหล่งมรดกโลกในปี 2534 คณะกรรมการมรดกโลกจึงได้ยอมรับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร – ห้วยขาแข้ง และประกาศให้เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ (Nation Word) โดยเขตรรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร – ห้วยขาแข้ง ได้ผ่านเกณฑ์พิจารณาคุณสมบัติที่คณะกรรมการมรดกโลกได้ตั้งไว้คืออ เป็นแหล่งธรรมชาติที่มีความโดดเด่นเป็นพิเศษ มีความเป็นเลิศของระบบชีวาลัย ซึ่งประกอบด้วยระบบนิเวศถึง 4 ประเภท คือ ระบบนิเวศป่าดงดิบ ระบบนิเวศอินโด – เบอร์มา ระบบนิเวศอินโดจีน และระบบนิเวศธิเบต – จีน ทั้งนี้ผืนป่ามีลักษณะเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน นับเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่มีลักษณะพิเศษ มีความหลากหหลายของลักษณะภูมิประเทศ และมีธรรมชาติที่เป็นแหล่ง ต้นน้ำลำธารที่สมบรูณ์ เป็นแหล่งพันนธุกรรมของสัตว์ป่า พืชพันธุ์นานาชนิด และมีความงดงามธรรมชาติแป็นอย่างยิ่ง
อาสาสมัครกับงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ในปัจจุบันการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะทรัพยากรธรรมชาติ ด้านป่าไม้และสัตว์ป่า ในพื้นที่ที่มีความสำคัญยิ่ง เช่น ผืนป่ามรดกโลกห้วยขาแข้งแห่งนี้ ถือได้ว่าเป็นหน้าที่ของทุกฝ่ายและทุกคน ไม่เฉพาะแต่หน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงเท่านั้น กลุ่มเป้าหมายสำคัญที่เราพยายามฝากความหวังในการดูแลสมบัติของชาติชิ้นนี้ก็จะยังคงเป็นเด็กและเยาวชชนที่กำลังจจะเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ รับรู้ เข้าใจ และเห็นถึงคุณค่าของมรดกโลกทาธรรมชาติแห่งนี้ และพร้อมที่จะร่วมมือร่วมใจกำกับดูแล และรักษาให้มีความยั่งยืนตลอดไป แต่อยางไรก็ตามในขณะที่เราทำงานกับเด็กและเยาวชน เราก็ไม่ละเลยหรือหลงลืมผู้ใหญ่ในวันนี้ ผู้ใหญ่ที่นั่งอยู่ ณ ที่นี้ทุกคนต่างก็มีจิตใจอาสาด้วยกันทั้งสิ้น อาสาที่จะเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลผืนป่าแห่งนี้ร่วมกัน นี่เป็นตัวอย่างเพียงเล็กน้อยของเรื่องงานอาสาสมัครที่เข้ามาทำงานเพื่อส่วนรวมโดยสมัครใจและไม่มีค่าตอบแทนในรูปของเม็ดเงิน การทำงานในลักษณะของอาสาสมัครเช่นนี้ ได้มีมานานแล้วในต่างประเทศ ส่วนในประเทศไทยก็มีเช่นกัน ดูตัวอย่างได้จากกรณีของการเกกิดคลื่นยักษ์สึนามิ เราจะเห็นอาสาสมัครที่เข้ามาช่วยเหลือมากมายหลายกลุ่ม แต่ในเรื่องของการรดูแลรักษา การปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ ก็ยังไม่มีงานที่ปรากฏให้เห็นชัดเจนอย่างเป็นรูปธรรมเหมือนกรณีของสึนามิ
การเริ่มต้นงานอาสาสมัครกับพื้นที่แขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
ทุกคนที่มาร่วมมกิจกรรม การอบรมอาสาสมัครพิทักษ์มรรดกโลกห้ววยขาแข้งง ในวันนี้ ถือว่าเป็นการเริ่มต้นงานอาสาสมัครที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ผืนป่ามรดกโลกที่เป็นรูปธรรมครั้งแรก ซึ่งในกิจกรรมนี้จะเป็นการอบรมอาสาสมัครและเยาวชนอาสาสมัครพิทักษ์มรดกโลกห้วยขาแข้ง รวมทั้งหมด 4 รุ่น และได้ถือโอกาสในวันที่ 1 กันยายน 2548 ซี่งเป็นวันครบรอบการเสียชีวิตของคุณสืบ นาคะเสถียร ผุ้ที่เคยทำหน้าที่หัวหน้าผืนป่าแห่งนี้ และมีเจตนารมณณ์อันมุ่งมั่นที่จะให้ทุกส่วนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลรักษาผืนป่าห้วยขาแข้งนี้ร่วมกันเป็นวันเริ่มต้นขอองการเปิดการอบรมในรุ่นที่ 1 ซึ่งถือได้ว่าเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมในรูปแบบของอาสาสมัครเพื่อที่จะปกป้องผืนป่าห้วยขาแข้ง ที่เป็นรูปธรรมอย่างแท้จริง
เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งในขณะนี้ ก็ได้มีความพยายามในการจัดหาพื้นที่บางส่วนให้เป็นพื้นที่สำหรับการศึกษาธรรมชาติ เรียนรู้เรื่องราวของสัตว์ป่า ระบบนนิเวศ ผ่านกิจกรรมต่างๆ ซึ่งไม่เพียงแต่เด็กและเยาวชนเท่านั้นที่จะเข้ามาศึกษาธรรมชาติ ที่ผ่านมาก็มีคณะหลากหลายคณะ ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน รวมทั้งประชาชนทั่วไป ได้เข้ามาเรียนรู้ เพื่อให้เกิดความเข้าใจร่วมกันถึงความสำคัญของการที่เราจะต้องดูแลรักษาผืนป่าแห่งนี้ให้มีความยั่งยืนน ทั้งนี้ก็ไม่ใช่เพื่อใครคนใดคนหนึ่งงแต่เป็นการดูแลเพื่อพวกเราทุกคนทั้งในปัจจุบันและยั่งยืนต่อไปในอนาคต |
|
