หม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัย ไร้สารตะกั่ว
สวทช >> NSTDA
• ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ก๋วยเตี๋ยวเป็นอาหารจานด่วนที่มีคุณค่าตามหลักโภชนาการ และมีรสชาติอร่อยถูกลิ้นคนไทย แถมยังผูกพันกับวิถีชีวิตคนไทย
“หม้อก๋วยเตี๋ยว” เป็นอุปกรณ์จำเป็นในการปรุงก๋วยเตี๋ยว โดยใช้ต้มน้ำลวกเส้นและน้ำซุป ซึ่งระว่างการใช้งานจะต้องสัมผัสกับอุณหภูมิประมาณ 80-90 องศาเซลเซียส เป็นเวลาเฉลี่ยประมาณ 7-9 ชั่วโมง
ปัจจุบันหม้อก๋วยเตี๋ยวนิยมผลิตจากเหล็กไร้สนิม “ออสเตนิติก 304” หรือ 304L โดยนำมาม้วนขึ้นรูป พับตะเข็บรอยต่อ และประสานตะเข็บรอยต่อป้องกันการรั่วซึมด้วยกระบวนการบัดกรีอ่อน (Soldering process) กับวัสดุบัดกรี (Soldering material) ที่มีส่วนผสมของตะกั่วและดีบุกในอัตราส่วนประมาณ 60 ต่อ 40 (อุณหภูมิหลอมเหลวประมาณ 190 องศาเซลเซียส)
สิ่งที่น่าเป็นห่วงก็คือ ตะกั่วจากวัสดุบัดกรีดังกล่าวสามารถละลายปนเปื้อนกับน้ำลวกเส้นก๋วยเตี๋ยวและน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวได้ ฉะนั้นผู้ขายจึงควรเลือกใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ปราศจากวัสดุที่อาจปนเปื้อนในอาหารและเป็นอันตรายต่อสุขภาพของผู้บริโภค
ในประเทศพัฒนาแล้วหลายประเทศ เช่น สหรัฐ ญี่ปุ่น และประเทศกลุ่มอียู มีประกาศคุ้มครองผู้บริโภค ห้ามใช้ภาชนะบรรจุอาหารและเครื่องดื่มที่มีตะกั่วเป็นส่วนผสมของวัสดุในการบัดกรี เนื่องจากเกรงว่าอาจมีการปนเปื้อนของตะกั่วได้ องค์การต่าง ๆ จึงได้กำหนดมาตรฐานปริมาณตะกั่วที่ยินยอมให้ปนเปื้อนในอาหารและน้ำดื่มไว้ ดังนี้
ผู้กำหนด | ประเภทอาหาร | ปริมาณตะกั่ว | หน่วย | FDA US EPA
กระทรวงสาธารณสุข มาตรฐานอุตสาหกรรม | ขนมสำหรับเด็ก
อาหารกระป๋อง
น้ำดื่ม
อาหาร
น้ำดื่ม
น้ำดื่ม | 0.100
0.250
0.015
1.000
0.050
0.01 | mg/L
mg/L
mg/L
mg/kg
mg/L
mg/L |
การปนเปื้อนของตะกั่วเกิดจากการละลายของตะกั่วที่อยู่ในรูปของไอออนโลหะ จากแนวการบัดกรีอ่อนเข้าสู่สารละลายที่สัมผัสโดยตรงกับตะกั่วจะมีอัตรารวดเร็วมากขึ้น เมื่อมีปัจจัยแวดล้อมมาเป็นตัวกระตุ้น เช่น การเพิ่มอุณหภูมิ การเพิ่มปริมาณเกลือในน้ำนอกจากนี้ การนำตะกั่ว (ศักย์ไฟฟ้าต่ำกว่า) มาสัมผัสโดยตรงกับสแตนเลส (ศักย์ไฟฟ้าสูงกว่า) ยังเร่งการละลายของตะกั่วอีกด้วย ซึ่งในแง่ของวิศวกรรมการกัดกร่อน เรียกว่า การเกิดการกัดกร่อน เนื่องจากความต่างศักย์ไฟฟ้า
จากการจำลองการต้มน้ำประปาและน้ำกรองผสมเกลือ 1.23% (น้ำซุปมีความเข้มข้นของเกลือประมาณ 0.6-1.3%) ที่อุณหภูมิ 80-90 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 3-9 ชั่วโมง ในหม้อก๋วยเตี๋ยวที่มีการใช้ตะกั่วบัดกรี พบว่า ในน้ำประปาต้มมีตะกั่วละลายออกมาจากแนวบัดกรีอ่อนประมาณ 0.180 มิลลิกรัมต่อลิตร แต่ไม่เพิ่มขึ้นตามระยะเวลาต้ม ในขณะที่น้ำกรองผสมเกลือเข้มข้น 1.23% มีปริมาณตะกั่วปนเปื้อน 1.350-1.750 มิลลิกรัมต่อลิตร โดยเพิ่มขึ้นตามระยะเวลาต้ม
คำตอบที่ชัดเจนในการแก้ปัญหานี้ก็คือ การใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ปลอดสารตะกั่ว แต่ก็มีคำถามว่า ผู้ขายก๋วยเตี๋ยวจะปฏิบัติอย่างไร ในที่นี้จึงมีแนวทางในการแก้ปัญหา 2 แนวทางคือ
1. การใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ประสานรอยต่อด้วยการเชื่อมทิก แทนการบัดกรีอ่อน
“ การเชื่อมทิก” (Tungsten Inert Gas Welding) เป็นกระบวนการเชื่อมที่ใช้งานอย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรมขึ้นรูปและประกอบชิ้นส่วนสเตนเลส โดยการจ่ายกระแสไฟฟ้าผ่านขั้วทังสเตน ทำให้เกิดการอาร์กที่มีความร้อนสูงและหลอมละลายสเตนเลสตามลำดับ
ในการเชื่อมทิกต้องใช้แก๊สอาร์กอนปกคลุมเพื่อป้องกันการทำปฏิกิริยาของออกซิเจนในบรรยากาศกับบ่อน้ำโลหะในระหว่างการเชื่อมจึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งในประเทศไทยว่า “การเชื่อมอาร์กอน” ซึ่งกระบวนการเชื่อมนี้ไม่จำเป็นต้องใช้โลหะเติม (Filler metal) เพื่อเพิ่มเนื้อให้กับแนวเชื่อมสำหรับการเชื่อมสเตนเลสที่มีความหนาต่ำกว่า 3 มิลลิเมตร แต่อาศัยการหลอมละลายของเนื้อสเตนเลสเติมตัวมันเอง ดังนั้น จึงมั่นใจได้ว่าไม่มีโลหะแปลกปลอม เช่น ตะกั่ว มาผสมอยู่ในแนวเชื่อม
การขึ้นรูปหม้อก๋วยเตี๋ยว เริ่มจากการนำแผ่นสเตนเลสมาตัดให้ได้ขนาดตามต้องการแล้วนำมาม้วนเป็นท่อกลม ประสานรอยต่อด้วยการเชื่อมทิก ขัดทำความสะอาดแนวเชื่อม และตามด้วยการทำพาสซิเวชัน (Passivation) จากนั้นนำแผ่นสเตนเลสตัดเป็นวงกลมขนาดเท่ากับเส้นผ่าศูนย์กลางของหม้อก๋วยเตี๋ยว มาเชื่อมต่อเข้ากับตัวหม้อโดยใช้การเชื่อมทิก หลังจากนั้นนำแผ่นสเตนเลสตัดเป็นสี่เหลี่ยม (ขนาดขึ้นอยู่กับขนาดหม้อก๋วยเตี๋ยว) มาใส่ในหม้อและประสานรอยต่อด้วยการเชื่อมทิก เพื่อทำให้เกิดช่องแบ่งภายในหม้อก๋วยเตี๋ยว
2. การใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ขึ้นรูปด้วยวิธีการลากขึ้นรูปลึก
ตัวเลือกอีกตัวหนึ่งสำหรับร้านก๋วยเตี๋ยวที่ไม่มีข้อจำกัดของพื้นที่ใช้สอย คือ หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ไม่มีช่องแบ่งและไม่มีตะเข็บรอยต่อ ซึ่งหม้อก๋วยเตี๋ยวชนิดนี้ผ่านการขึ้นรูปด้วยวิธีการลากขึ้นรูปลึก (Deep drawing) ลักษณะรูปร่างของหม้อก๋วยเตี๋ยวชนิดนี้จะไม่แตกต่างจากหม้อหุงต้มอาหารสเตนเลสที่ใช้ในครัวเรือน เพียงแต่มีเส้นผ่าศูนย์กลางและความลึกมากกว่า
ดังนั้น จึงรับประกันได้ว่าหม้อก๋วยเตี๋ยวนี้มีอายุการใช้งานเพิ่มสูงขึ้น สามารถทำวามสะอาดได้ง่ายและสะดวกขึ้น โดยมีการจัดจำหน่ายอยู่ในท้องตลาดทั่วไป
ในปัจจุบันไม่สามารถระบุราคาขายของหม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัยได้ชัดเจน เนื่องจากการผลิตเชิงพาณิชย์ยังไม่แพร่หลาย และจำเป็นต้องสั่งผลิตตามความต้องการของลูกค้า ซึ่งในการสั่งผลิตนี้ทำให้ราคาหม้อก๋วยเตี๋ยวผันแปรได้ ขึ้นอยู่กับจำนวนการผลิต
ถ้าราคาหม้อก๋วยเตี๋ยวลดต่ำลงได้เท่าไร ก็จะเพิ่มแรงผลักดันการใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัยในวงกว้าง จนผู้ขายก๋วยเตี๋ยวทุกรายสามารถหาซื้อมาใช้งานได้โดยไม่มีผลกระทบต่อต้นทุน และในที่สุดก็จะเกิดผลดีต่อผู้บริโภคที่จะได้รับประทานก๋วยเตี๋ยวปลอดสารตะกั่ว
หนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์
ฉบับวันศุกร์ที่ 18 มกราคม พ.ศ.2551 หน้า A7 |
|
