BESIN โปรแกรมอัจฉริยะรองรับอาคารประหยัดพลังงาน
...มณีวรรณ ช่วยเต็ม
เมื่อพูดถึงเรื่องประหยัดพลังงาน ส่วนใหญ่ภาคอุตสาหกรรมและภาคขนส่งจะเป็นกลุ่มเป้าหมายที่ถูกอ้างอิงเสมอ ในฐานะที่เป็นผู้ใช้พลังงานมากที่สุดในประเทศ
ในความเป็นจริง ทุกคนที่มีส่วนในการใช้พลังงานต้องช่วยกันประหยัดประสิทธิผลต่อการลดใช้พลังงานอย่างฟุ่มเฟือยจึงเกิดขึ้น
โดยเฉพาะกลุ่มอาคาร บ้านเรือน ตามสถิติ เป็นกลุ่มที่ใช้พลังงานมากเป็นอันดับ 3 ของการใช้พลังงานทั้งหมดในประเทศและส่วนมากสิ้นเปลืองไปกับการเปิดเครื่องปรับอากาศ หากเข้ามามีส่วนร่วมในการลดใช้ไฟฟ้าก็จะช่วยในภาพรวมเรื่องการประหยัดของประเทศได้มากเลยทีเดียว
ศ.ดร.สุรพงษ์ จิระรัตนานนท์ อาจารย์สายพลังงานประจำบัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม (JGSEE) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี กล่าวว่า จากแนวโน้มการใช้พลังงานในกลุ่มอาคาร บ้านเรือน และสำนักงานต่าง ๆ เพิ่มขึ้นมากจนมาอยู่ในอันดับที่ 3 รองจากภาคอุตสาหกรรมและขนส่ง ที่ครองแชมป์การใช้พลังงานมากมาตลอดจึงได้พัฒนาโปรแกรมจำลองสภาพการใช้พลังงานในอาคารที่เรียกว่าโปรแกรมบีซิน (BESIN : Building Energy Simulation) ที่จะนำไปสู่ออกแบบอาคารให้สอดคล้องกับการใช้งานแต่ละประเภท และมีจุดมุ่งหมายสำคัญเพื่อการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
“ปัจจุบันมีอาคารและบ้านเรือนจำนวนมากที่ออกแบบไม่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศและการใช้งาน ทำให้ต้องใช้เครื่องปรับอากาศและเปิดไฟตลอดเวลาปริมาณการใช้พลังงานจึงค่อนข้างสูง ผลที่ตามมาคือ ค่าใช้จ่ายไฟฟ้าสูงขึ้นตามไปด้วย”
ศ.ดร.สุรพงษ์ กล่าวว่า โปรแกรมดังกล่าวจะนำมาใช้วางแผนด้านการใช้พลังงานก่อนจะออกแบบอาคารหรือบ้านเรือน โดยโปรแกรมบีซินจะพิจารณาถึงที่ตั้งของอาคารว่าอยู่ในทิศทางลมด้านใด มีจำนวนห้องหรือแบ่งฟังก์ชันใช้งานออกเป็นกี่ส่วน และสภาพดินฟ้าอากาศที่ตั้งอยู่ในภูมิประเทศแบบใด ทำให้วิศวกรผู้ออกแบบอาคารหรือบ้านเรือนนั้น ๆ ทราบล่วงหน้าถึงปริมาณการใช้พลังงานอุณหภูมิ แสงสว่าง ที่คำนวณผ่านโปรแกรมบีซินออกมา
หากผลคำนวณออกมาพบว่าอาคารหลังนี้ยังคงปริมาณการใช้พลังงานสูงวิศวกรผู้ออกแบบก็สามารถปรับเปลี่ยนรูปทรงของหน้าต่างเพื่อให้รับลมได้มากขึ้น เลือกใช้กระจกที่ตัดความร้อน หรือเปลี่ยนทิศที่ตั้งอาคาร วัสดุที่ใช้ก่อผนังก็เปลี่ยนให้สอดคล้องกับการใช้งานแต่ละห้องก่อนจะเริ่มลงมือออกแบบก่อสร้างอาคารในลำดับต่อไป
เมื่อปรับเปลี่ยนรายละเอียดหรือวัสดุบางส่วนแล้ว สามารถใช้โปรแกรมบีซินหาผลทดสอบการเปลี่ยนลักษณะหรือขนาดหน้าต่างวัสดุที่ใช้ทำผนังอีกครั้ง ซึ่งจะคำนวณออกมาว่าภายในอาคารมีแสงสว่าง อุณหภูมิ และการใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นหรือลดลงเท่าใด
โปรแกรมบีซินนี้สามารถนำไปใช้ออกแบบอาคารได้ทุกประเภท ทั้งคอนโดมิเนียม อาคารสำนักงาน แม้กระทั่งบ้านเรือนทั่วไป หลังเล็ก หลังใหญ่ ก็ล้วนใช้ประโยชน์จากโปรแกรมนี้ได้ทั้งสิ้น
ศ.ดร.สุรพงษ์ อธิบายว่า การเลือกใช้วัสดุทำผนังมีส่วนสำคัญที่จะลดใช้พลังงานภายในอาคารได้เป็นอย่างดี กล่าวคือ ใช้อิฐมวลหนักสำหรับอาคารที่ใช้เป็นสำนักงาน เพราะทำให้ตัวอาคารเย็นสบายเหมือนกับวัดที่ผนังหนามากเมื่อเดินเข้าไปรู้สึกเย็นได้ทันที
ที่เป็นอย่างนั้นเป็นเพราะอิฐมวลหนักจะดูดซับความร้อนได้ดีในช่วงกลางวัน และถ่ายเทความร้อนออกมาในช่วงกลางคืน จึงช่วยให้เครื่องปรับอากาศไม่ต้องทำงานหนักมากในช่วงเวลาทำงานตั้งแต่เช้าถึงเย็น
ในทางตรงกันข้าม ห้องนอนก็ควรใช้อิฐมวลเบา จะทำให้อากาศภายในห้องเย็นสบายในตอนกลางคืน เพราะห้องนอนส่วนใหญ่ใช้นอนเวลากลางคืน เครื่องปรับอากาศไม่ต้องทำงานหนักมาก ในแต่ละเดือนเมื่อเห็นบิลค่าไฟแล้ว เจ้าของบ้านจะได้ไม่ต้องปวดหัวมากนัก และมีคำถามในในว่าทำไมค่าไฟจึงได้สูงอย่างนี้
“บ้านไทยในสมัยโบราณจะมีฝาเป็นไม้หรือวัสดุธรรมชาติที่บางและเบา แต่ปัจจุบันใช้ผนังที่ก่อด้วยอิฐ คนส่วนใหญ่เชื่อว่าผนังหนาที่ก่อด้วยอิฐหลายชั้นช่วยประหยัดไฟเมื่อใช้กับห้องติดแอร์ แต่ในความเป็นจริงผนังที่หนาและหนักจะช่วยประหยัดไฟฟ้าได้ในกรณีที่เป็นห้องที่ใช้งานในช่วงกลางวัน แต่หากใช้กับห้องนอนจะไม่ได้ผลดี” ศ.ดร.สุรพงษ์ กล่าว
อีกวิธีที่จะลดใช้พลังงานในอาคารได้ คือ เลือกใช้ฉนวนสำหรับฝาผนัง ซึ่งประเทศไทยยังไม่มีการใช้ฉนวนสำหรับฝาผนังมากนัก ส่วนใหญ่ใช้กับหลังคาเท่านั้น
ดังนั้น บัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม จึงได้ร่วมมือกับบริษัทเอกชน เพื่อประเมินความคุ้มค่าของการใช้ฉนวนภายในอาคาร เพื่อจะหาคำตอบให้ได้ว่าการเลือกใช้ฉนวนให้มีความหนามากน้อยเพียงใด จึงจะใช้พลังงานให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด
ศ.ดร.สุรพงษ์ กล่าวว่า ในสหภาพยุโรป (อียู) โปรแกรมในลักษณะที่คล้ายกับโปรแกรมบีซินมีการนำมาใช้กันอย่างแพร่หลาย ก่อนที่จะออกแบบและลงมือก่อสร้างอาคาร เพราะเจ้าของอาคารเล็งเห็นถึงความสำคัญของการประหยัดพลังงานภายในอาคาร และมีเกณฑ์การอนุรักษ์พลังงานกำหนดออกมาด้วย
ทุกอาคารจะแสดงฉลากการใช้พลังงานติดอยู่บริเวณหน้าอาคาร เพื่อให้ผู้เช่าตัดสินใจได้ว่าจะคุ้มค่ากับการเช่าหรือไม่ เป็นแรงจูงใจให้เจ้าของอาคารต้องวางแผนเรื่องการใช้พลังงานในอาคารให้มีประสิทธิภาพ ดึงดูดลูกค้าให้มาเช่าหรือซื้อพื้นที่ภายในอาคารนั้น ๆ
โปรแกรมบีซินของไทย ให้เวลาคิดค้นและพัฒนามานานกว่า 10 ปี นับได้ว่าเป็นโปรแกรมชุดแรก ๆ ของไทยที่จำลองสภาพการใช้พลังงานในอาคารให้เหมาะสมกับภูมิอากาศและลักษณะการใช้ไฟฟ้าของประเทศไทย
ในต่างประเทศก็มีการพัฒนาโปรแกรมทำนองนี้ออกมาใช้เช่นกัน อาทิในสหรัฐมีโปรแกรมเอนเนอร์จีพลัส หรือ โปรแกรมบรีซของอังกฤษ โดยทั้งหมดมีเป้าประสงค์ในทิศทางเดียวกัน คือหาวิธีการใช้พลังงานภายในอาคารให้มีประสิทธิภาพนั่นเอง
จากการศึกษาโปรแกรมบีซิน พบว่า เมืองร้อนชื้นอย่างประเทศไทยสามารถใช้ระบบแผ่รังสีความเย็นเพื่อให้อากาศเย็นสบายและลดการใช้พลังงานได้ ซึ่งแผ่รังสีความเย็น คือ ผนังที่มีแผงน้ำเย็นไหลผ่านท่อที่ติดกับแผง จึงให้ความเย็นสบายแก่ผู้อยู่อาศัยจากการแผ่รังสีความเย็นสู่ร่างกาย และส่งความเย็นสู่อากาศโดยวิธีธรรมชาติ ระบบนี้ไม่ใช้พัดลมและใช้พลังงานน้อย
ปัจจุบันได้นำไปสู่การออกแบบใช้กับอาคารสำนักงานแห่งหนึ่งในประเทศมาเลเซีย ระบบในอาคารนี้จ่ายน้ำเย็นเข้าสู่ท่อที่ฝังในเพดานและพื้น ในอาคารเดียวกันได้ใช้ท่อนำแสงธรรมชาติจากดวงอาทิตย์ ทำให้อาคารแห่งนี้ใช้ไฟฟ้าปีละ 35 หน่วยต่อตารางเมตร ซึ่งน้อยกว่าถึง 1 ใน 4 ที่อาคารทั่วไปใช้
ขณะนี้โปรแกรมบีซินเป็นลิขสิทธิ์ของบัณฑิตวิทยาลัยร่วมด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี หากอาคารใดสนใจก็สามารถติดต่อมาได้
อนาคตคาดว่าโปรแกรมนี้จะได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีจากผู้ออกแบบอาคารทั้งหลาย เพราะการประหยัดพลังงานต้องเริ่มตั้งแต่ก่อนที่จะมีการออกแบอาคารซึ่งโปรแกรมบีซินจะแสดงให้เจ้าของอาคารได้เห็นผลประจักษ์ถึงจำนวนเงินที่ได้จากการใช้พลังงานให้มีประสิทธิภาพ
พร้อมกันนี้ กระทรวงพลังงานก็กำลังจะนำโปรแกรมบีซินบรรจุลงในกฎกระทรวงพลังงาน บังคับใช้กับอาคารขนาด 2,000 ตร.ม. ขึ้นไป เพื่อกำหนดเป็นมาตรฐานฉลากประสิทธิภาพการใช้พลังงานของอาคารในอนาคตประเมินว่ากฎกระทรวงฉบับนี้น่าจะมีผลบังคับใช้ในปี 2552
หนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์
ฉบับวันจันทร์ที่ 23 มิถุนายน พ.ศ.2551 หน้า B4 |
|
