ปาล์มน้ำมัน

ความสำคัญ

       ปาล์มน้ำมันเป็นพืชที่ให้ผลผลิตน้ำมันสูง ทำให้มีต้นทุนการผลิตและราคาต่ำกว่าน้ำมันพืชชนิดอื่นๆ สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลายทั้งในสินค้าอุปโภคและบริโภค ส่วนแบ่งการผลิตน้ำมันปาล์มต่อน้ำมันพืชของโลกจึงเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องและรวดเร็วแต่ ภายใต้ข้อตกลงการค้าระหว่างประเทศที่ทุกประเทศพยายามที่จะให้มีการเปิดเสรีการค้าระหว่างประเทศซึ่งกันและกัน ส่งผลให้น้ำมันปาล์มเป็นสินค้าหนึ่งที่ไทยมีความเสียเปรียบ

ปัญหาของพืช ข้อจำกัดและโอกาส

         1. ต้นทุนการผลิตสูง

         2. ลักษณะพันธุ์ปาล์มน้ำมันคุณภาพต่ำ (พันธุ์ปลอม) ความเสียหายเมื่อนำพันธุ์ปาล์มน้ำมันคุณภาพต่ำไปปลูก คือ ผลผลิตทะลายปาล์มสดและน้ำมันที่สกัดได้จะลดลง

         3. แหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ปาล์มน้ำมันที่เชื่อถือได้มีน้อย

         4. ความเหมาะสมของพื้นที่ปลูก จะต้องปลูกในพื้นที่ๆประกาศเป็นเขตเกษตรเศรษฐกิจ

         5. พื้นที่ปลูกประเทศไทยยังมีศักยภาพในการผลิตปาล์มน้ำมันและน้ำมันปาล์ม หากมีการแก้ไขปรับปรุงการใช้พื้นที่ปลูก การใช้พันธุ์ดี การใช้เทคโนโลยีการผลิตปาล์มน้ำมันที่เหมาะสม และมีการพัฒนาเทคโนโลยีการแปรรูปน้ำมัน

สถานการณ์การผลิตและการตลาด

 
การผลิต

           ในปี 2544 เนื้อที่เก็บเกี่ยวผลปาล์มของโลกมีประมาณ 60.78 ล้านไร่ ผลผลิตปาล์มสด118.3 ล้านตัน ประเทศผู้ผลิตที่สำคัญ คือ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย มาเลเซียผลิตได้ 56.6 ล้านตัน มาเลเซียสามารถผลิตปาล์มสดต่อไร่ได้สูงที่สุด คือ 3.1 ตัน/ไร่

ปาล์มน้ำมัน : เนื้อที่เก็บเกี่ยว ผลผลิต และผลผลิตต่อไร่ ของประเทศผู้ผลิตที่สำคัญ พ.ศ. 2542 - 2544

ที่มา : ประเทศไทย, สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร ประเทศอื่น, องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ

            ปี 2544 ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกปาล์มน้ำมันประมาณ 1.70 ล้านไร่ และมีพื้นที่เก็บเกี่ยว 1.46 ล้านไร่ ให้ผลิตผลปาล์มสดประมาณ 4.09 ล้านตัน โดยให้ผลผลิตปาล์มสดต่อไร่ 2,807 กิโลกรัม และผลิตน้ำมันปาล์มดิบได้ 695,300 ตัน แหล่งปลูกปาล์มน้ำมันที่สำคัญ ได้แก่ กระบี่ สุราษฎร์ธานี ชุมพร (สถิติการปลูกปาล์มน้ำมัน)

ผลผลิตจากแปลงทดลองของปาล์มน้ำมันลูกผสมอยู่ระหว่าง 3,000-4,000 (กก./ไร่)

ที่มา : *ข้อมูลงานค้นคว้าวิจัย สถาบันวิจัยพืชสวน

**ข้อมูลสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร

         ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานสกัดน้ำมันปาล์มดิบ 45 โรงงาน เป็นโรงงานขนาดใหญ่ได้มาตรฐาน 23 โรงงาน (กำลังการผลิต 7.78 ล้านตันผลปาล์มสด/ปี) และโรงงานขนาดเล็กไม่ได้มาตรฐานอีกจำนวน 22 โรงงาน (กำลังการผลิต 0.74 ล้านตันผลปาล์มสด/ปี) ซึ่งเพียงพอกับปริมาณผลผลิตทะลายสด 3.88 ล้านตัน

โรงงานกลั่นน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ในประเทศไทยเกือบทั้งหมด ตั้งอยู่ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล รวมทั้งสิ้น 13 โรงงาน มีกำลังการผลิต 1.24 ล้านตันน้ำมันปาล์มดิบ/ปี ดังนั้นจึงมีความสามารถที่จะรองรับผลผลิตน้ำมันปาล์มดิบภายในประเทศได้อย่างเพียงพอ

การตลาดโลก

       การส่งออก ในช่วง 5 ปี มีอัตราการขยายตัวปีละ 7.43% โดยปี 2544 มีปริมาณการส่งออก 16.49 ล้านตัน เพิ่มขึ้น 14.83% เมื่อเทียบกับปี 2543 ประเทศผู้ส่งออกที่สำคัญได้แก่ มาเลเซีย (49.70%) อินโดนีเซีย (31.08%) ประเทศผู้นำเข้าที่สำคัญได้แก่ ประเทศในกลุ่ม EU (18.35%) อินเดีย (15.33%) จีน (12.81%)และปากีสถาน (10.54%)

        ราคาน้ำมันปาล์มดิบ มีการเปลี่ยนแปลงค่อนข้างรุนแรงในแต่ละช่วงเวลาและเคลื่อนไหวไปตามสถานการณ์น้ำมันพืชโลก ในปี 2543 เฉลี่ยกิโลกรัมละ 10.80 บาท

        ราคาน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ ราคาจะเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางเดียวกับราคาน้ำมันปาล์มดิบ และราคาน้ำมันถั่วเหลือง โดยราคาเฉลี่ยปี 2544 กิโลกรัมละ 12.03 บาท

การตลาดไทยในปี 2544

    1. ความต้องการใช้ภายในประเทศ มีปริมาณ 668,083 ตัน เพิ่มขึ้น 14.69% เมื่อเทียบกับปี 2543

    2. การส่งออก การส่งออกน้ำมันปาล์มดิบ มีปริมาณ 160,810 ตัน มูลค่า 1,611 ล้านบาท

    3. ราคาผลปาล์ม ที่เกษตรกรได้รับ เฉลี่ย กิโลกรัมละ 1.19 บาท ลดลงจากปี 2543 ซึ่งเฉลี่ย กิโลกรัมละ 1.66 บาท หรือลดลง 28.31%

    4. ราคาน้ำมันปาล์มดิบ ขายส่งกรุงเทพฯ เฉลี่ย กิโลกรัมละ 10.86 บาท ลดลง จากปี 2543 ซึ่งเฉลี่ยกิโลกรัมละ 12.92 บาท หรือลดลง 15.94%

    5. ราคาน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ ขายส่งกรุงเทพฯ เฉลี่ย กิโลกรัมละ 19.19 บาท ลดลง จากปี 2543 ซึ่งเฉลี่ยกิโลกรัมละ 21.87 บาท หรือลดลง 12.25%

สถานภาพงานวิจัย

ผลงานวิจัยที่นำไปใช้ประโยชน์

• การปรับปรุงพันธุ์

  ได้ปรับปรุงพันธุ์ปาล์มน้ำมันลูกผสมและพิจารณาเป็นพันธุ์รับรองของกรมวิชาการเกษตร คือ ปาล์มน้ำมันลูกผสมสุราษฏร์ธานี 1, 2 และ
  3 ซึ่งทั้ง 3 พันธุ์ ซึ่งให้ผลผลิตทะลายสดเฉลี่ยอายุ 6-11 ปี ประมาณ 3,350-3,660 กก./ไร่/ปี ซึ่งสูงกว่าพันธุ์มาตรฐาน 15-30% และให้
  ผลผลิตน้ำมันปาล์มดิบ ประมาณ 880-950 กก./ไร่/ปี    ซึ่งสูงกว่าพันธุ์มาตรฐาน 19-28% นับตั้งแต่ปี 2541 เป็นต้นมาได้มีการกระจาย
  ต้นกล้าปาล์มน้ำมันพันธุ์ลูกผสมสุราษฎร์ธานีไปแล้วประมาณ 2,500,000 ต้น    และคาดว่าในปี 2547-2549  จะสามารถผลิตต้นกล้าได้
  ปีละ 2,500,000 ต้น/ปี

• การปรับปรุงการผลิต
  • สามารถจัดแบ่งเขตความเหมาะสมพื้นที่ปลูกปาล์มในภาคใต้ได้ 3 ระดับ คือ ระดับที่มีความเหมาะสม (L1) 12,971,928 ไร่
    เหมาะสมปานกลาง (L2) 10,181,494 ไร่ และพื้นที่ไม่เหมาะสม (L3) 25,754,228 ไร่
• การให้น้ำปาล์มน้ำมัน สามารถเพิ่มผลผลิตในช่วง 2 ปีแรกได้ผลผลิตทะลายสดถึง 41.80% และการให้ผลผลิตทะลายสด
  เฉลี่ย 7 ปี (อายุ 3-9 ปี) 3.75 ตัน/ไร่/ปี    หรือเพิ่มขึ้น 20.96%    ดังนั้นการปลูกปาล์มน้ำมันในสภาพที่มีการขาดน้ำ 200
  มม./ปีขึ้นไป    ควรมีการให้น้ำเสริม หรือมีการจัดการรักษาความชื้นให้สวนปาล์มน้ำมัน ซึ่งต้นปาล์มที่ให้น้ำ และมีผลผลิต
  น้ำมันสูงกว่าไม่ให้น้ำ 31.4%
• การตอบสนองของต้นปาล์มน้ำมันต่อชนิดและอัตราปุ๋ยฟอสเฟตที่ปลูกในดินชุดอ่าวลึก และดินร่วนปนทราย เป็นไปในทิศ
  ทางเดียวกัน    คือ การใส่ปุ๋ย ทริปเปิลซูเปอร์ฟอสเฟต อัตรา 1.0-1.3 กก./ต้น/ปี ให้ผลผลิตสูงสุด และการใช้ปุ๋ยทริปเปิล
  ซูเปอร์ฟอสเฟต+ร็อคฟอสเฟต อัตรา 0.5+1.5 กก./ต้น/ปี ให้ผลผลิตรองลงมา
• การให้ผลผลิตของต้นปาล์มน้ำมันที่ปลูกในแปลงแต่ละต้นมีความสามารถในการให้ผลผลิตแตกต่างกันมากดังนั้นในการ
  คัดเลือกต้นกล้าสำหรับปลูกจะต้องมีการคัดต้นกล้าที่สมบูรณ์ไปปลูกและยังพบว่า ต้นปาล์มที่ผลิตเฉพาะช่อดอกตัวผู้ใน
  ช่วงอายุ 13-18 เดือน จะมีแนวโน้มให้ผลผลิตทะลายปาล์มต่ำลง
• การใส่ทะลายเปล่าปาล์มน้ำมันคลุมโคนต้นอัตรา 225 กก./ต้น/ปี สามารถลดการใช้ปุ๋ยเคมีได้ 50% โดยไม่มีผลกระทบ
  ต่อผลผลิต
• การปลูกพืชหมุนเวียนแซมในสวนปาล์มน้ำมันที่ยังไม่ให้ผลผลิต 1-3 ปีแรก พบว่า ข้าวไร่ ข้าวโพด ถั่วลิสง สับปะรด และ
  กล้วยน้ำว้า ทำให้ผลผลิตทะลายปาล์มเพิ่มขึ้น เมื่อเปรียบเทียบกับพืชคลุมดินและไม่มีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของ
  ปาล์มน้ำมัน
• มาตรฐานการสุกและระยะเวลาการเก็บเกี่ยวทะลายปาล์มน้ำมัน พบว่า การสังเคราะห์น้ำมันในชั้นเปลือกนอกจะเริ่มขึ้นเมื่อผลปาล์มมีอายุประมาณ 7-8 สัปดาห์หลังติดผล   และจะเพิ่มขึ้นอย่าง
  รวดเร็วในสัปดาห์ที่ 15 จนถึงมีการสะสมน้ำมันสูงสุดในสัปดาห์ที่ 20-21 และระยะเวลาการพัฒนาของผลนับจากระยะเริ่ม
  ติดผลจนถึงระยะที่สะสมน้ำมันสูงสุด    ซึ่งถือว่าเหมาะสมสำหรับการเก็บเกี่ยว ประมาณ 22-23 สัปดาห์ และดัชนีการเก็บ
  เกี่ยวที่เหมาะสมคือ การสังเกตเห็นผลร่วงออกจากทะลายผลแรก และรอบของการเก็บเกี่ยวที่เหมาะสมคือ 10 วันต่อรอบ

• การอารักขาพืช
  • การใช้แมลงห้ำ Callimerusn Sp. สามารถควบคุมหนอนหน้าแมวโดยกินไข่หนอนวัย 1-2 ของหนอนร่านได้เป็นอย่างดี
• การใช้ไส้เดือนฝอย Setinernema riobravis สามารถกำจัดหนอนด้วงแรดในแหล่งขยายพันธุ์ให้ตายได้ 51%
• การสำรวจชนิดของสัตว์ศัตรูปาล์มน้ำมัน ระยะที่ปาล์มน้ำมันปลูกใหม่พบหนูพุกใหญ่ หนูพันธุ์ใหญ่ เม่นใหญ่ แผงคอยาว เม่น
  หางพวง และหมูป่า กัดกินโคนต้น ยอดอ่อน และโคนทางใบ ส่วนในระยะปาล์มอายุ 4 ปีขึ้นไป พบหนูในกลุ่มหนูท้องขาว
  ได้แก่ หนูป่ามาเลย์ หนูฝานเหลือง และหนูสิงค์โปร์ แปลงที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำที่มีหญ้าและวัชพืชขึ้นหนาแน่นจะถูกหนูพุกใหญ่
  กัดทำลายมากกว่าแปลงที่มีการกำจัดวัชพืชเป็นอย่างดี และได้มีการทดสอบประสิทธิภาพของกับดักชนิดต่าง ๆ พบว่า กับดัก
  ตีตายมีประสิทธิภาพสูงสุด
• การปลูกพืชแซมในสวนปาล์มน้ำมันปลูกใหม่เพื่อควบคุมวัชพืช พบว่า พืชแซมที่สามารถควบคุมวัชพืชได้ดี คือ มันเทศ และ
  สับประรด และปลูกในช่วงต้นฤดูฝนดีกว่าปลายฤดูฝน และพืชแซมที่ทำรายได้ต่อไร่สูงคือ สับประรด พริก ข้าวโพดหวาน
• การแปรรูปและผลิตภัณฑ์

  ศึกษาการปนเปื้อนและโลหะหนักที่มีต่อความคงตัวของปาล์มดิบ โดยทำการวิเคราะห์คุณสมบัติทางเคมี ฟิสิกส์ ของน้ำมัน
  ปาล์มดิบที่สกัดด้วยวิธีอบไอน้ำ แบบย่าง แบบทอด พบว่า ค่ากรดสูงกว่ามาตรฐานน้ำมันปาล์มดิบโดยทั่วไป แต่ผลของโลหะหนักที่มี
  ในน้ำมันปาล์มดิบยังไม่ส่งผลอย่างเด่นชัด

  • การศึกษาวิธีวิเคราะห์บีต้าแคโรทีน (Provitamin a) และ แอลฟาโทโคฟีรอล (Vitamin e) พบว่า Porim Test Method เหมาะสำหรับการวิเคราะห์หาปริมาณ เบต้าแคโรทีน และวิธี Emumeric Egle method สำหรับหาปริมาณ แอลฟาโทโครีฟอล
  • การใช้เอนไซม์ เพิ่มปริมาณโมโนกลีเซอร์ไรด์ กรดไขมัน และแคโรทีนในน้ำมันปาล์มดิบ พบว่า มีการเพิ่มปริมาณของโมโน
    กลีเซอร์ไรด์ ประมาณ 60% กรดไขมันมีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย ส่วนปริมาณบีต้าแคโรทีน ไม่มีการเปลี่ยนแปลง

แนวทางการพัฒนาปาล์มน้ำมัน

• ผลิตพันธุ์ปาล์มน้ำมันพันธุ์ดีสำหรับเกษตรกรผู้สนใจปลูกปาล์มน้ำมัน
• ให้คำปรึกษาการผลิตปาล์มน้ำมัน เช่น การปลูก การใช้ปุ๋ย และบริการด้านการจัดการศัตรูปาล์มน้ำมัน
• ให้การรับรองสวนปาล์มน้ำมันของเกษตรกรที่มีการจัดการสวนปาล์มน้ำมันที่ถูกต้องและเหมาะสม
• จัดทำแปลงสาธิต (แปลงต้นแบบ) การผลิตปาล์มน้ำมัน
• ศึกษาแนวทางในการประกาศราคาผลผลิตทะลายสดปาล์มน้ำมันที่เป็นธรรมสำหรับทุกฝ่าย

• การแปรรูปและการใช้ประโยชน์เพื่อเพิ่มมูลค่าน้ำมันปาล์มดิบและน้ำมันที่ได้จากส่วนต่างๆ ของผลปาล์มในรูปของอาหาร เช่น เนยเทียม
  มาร์การีน Shortening   และไม่ใช่อาหาร เพื่อเสนอแนวทางและพัฒนาเทคโนโลยีในระดับอุตสาหกรรมขนาดเล็กและขนาดย่อม เพื่อให้ภาค
  เอกชนนำไปขยายผล รวมทั้งการใช้เป็นพลังงานทดแทนด้วยก๊าซชีวภาพ

แผนการวิจัยปาล์มน้ำมัน ปี 2546-2549 กรมวิชาการเกษตร

ที่มา : ฐานความรู้ด้านพืชพลังงานทดแทน กรมวิชาการเกษตร