เชื้อเพลิงชีวภาพ
ยังขยายได้มากหากส่งเสริมถูกวิธี
มุมมองของผม
•...ปิยสวัสดิ์ อัมระนันทน์
ประธานคณะที่ปรึกษา
ประธานเจ้าหน้าที่บริหารธนาคารกสิกรไทย
ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาธุรกิจเชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่งได้แก่ แก๊สโซฮอล์ และไบโอดีเซล ขยายตัวถึง 800% และยังมีแนวโน้มที่จะขยายตัวต่อไปแม้ว่าผู้ประกอบการจะบ่นในแทบทุกเรื่องมาโดยตลอด 4 ปีที่ผ่านมา วันนี้ผมจึงขอเขียนถึงเชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่งก็เป็นไปตามการเรียกร้องของหม่อมอุ๋ยด้วย ในบทความลงโพสต์ทูเดย์ เมื่อวันที่ 16 มี.ค.2552 |
นโยบายของรัฐในช่วงที่ผ่านมาทำให้การใช้แก๊สโซฮอล์ขยายตัวอย่างรวดเร็ว ซึ่งได้แก่ (1) การกำหนดให้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ที่มีเอทานอลในระดับสูงมีราคาขายปลีกต่ำกว่าน้ำมันเบนซินที่มีเอทานอลในสัดส่วนที่ต่ำกว่า (2) การให้ความรู้และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้ใช้รถยนต์ และการให้บริษัทน้ำมันและบริษัทรถยนต์รับประกันความเสียหายที่เกิดจากการใช้แก๊สโซฮอล์ (3) การกำหนดมาตรการจูงใจให้ผู้ค้าน้ำมันผลิตและจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเทน 91 เนื่องจากน้ำมันเบนซิน 91 มีสัดส่วนทางการตลาดถึง 60% ของการใช้น้ำมันเบนซินทั้งหมด (4) การลดภาษีสรรพสามิตสำหรับรถยนต์ที่ใช้น้ำมัน E20 ตั้งแต่เดือนม.ค. 2551 และการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในการลดราคารถยนต์ที่ใช้ E85 ซึ่งเริ่มมีการจำหน่ายตั้งแต่เดือน ส.ค.2551
ส่วนมาตรการส่งเสริมน้ำมันไบโอดีเซลที่สำคัญนั้น ได้แก่ (1) การกำหนดราคาไบโอดีเซล (B100) หน้าโรงงานที่จูงใจให้เกิดการลงทุนมากขึ้น (2) การกำหนดราคาขายปลีกน้ำมันไบโอดีเซล (B5) ให้ต่ำกว่าน้ำมันดีเซลหมุนเร็วปกติ 0.70-1.50 บาท/ลิตร (3) การกำหนดให้น้ำมันดีเซลหมุนเร็วทั่วประเทศต้องมีสัดส่วนไบโอดีเซลผสมอยู่ 2% หรือเรียกว่าน้ำมัน B2 ภายในวันที่ 1 ก.พ. 2551 (4) การกำหนดมาตรฐานไบโอดีเซลที่เข้มงวดและชัดเจนขึ้น ซึ่งทำให้บริษัทรถยนต์ยอมยืนยันว่ารถเครื่องยนต์ดีเซลทุกคันสามารถใช้น้ำมันไบโอดีเซล B5 ได้ (5) การสนับสนุนการขยายพื้นที่เพาะปลูกและผลผลิตปาล์มน้ำมัน
ผลตอบรับนโยบายที่กล่าวมาเป็นไปอย่างดีมาก ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ได้เพิ่มขึ้นจาก 3.5 ล้านลิตร/วัน ในปี 2549 เป็น 12.1 ล้านลิตร/วัน ในเดือนก.พ. 2552 โดยการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 91 เพิ่มขึ้นถึง 1.057% ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ในขณะที่น้ำมัน E20 ซึ่งเริ่มจำหน่ายมาตั้งแต่เดือนม.ค. 2551 เพิ่มขึ้นเป็น 1.47 แสนลิตร/วัน ในเดือน ก.พ. 2552 อย่างไรก็ตามน้ำมัน E85 ซึ่งไดเริ่มมีการจำหน่ายในประเทศเป็นครั้งแรกเมื่อสิ้นเดือน ส.ค. 2551 ผลปรากฏว่าในช่วงเดือน ม.ค.-ก.พ. 2552 ปริมาณการจำหน่ายน้ำมัน E85 เฉลี่ยมีเพียง 182 ลิตร/วัน เนื่องจากยังมีรถยนต์จำนวนน้อยมากที่สามารถใช้น้ำมัน E85 ได้ โดย 89.9% ของสถานีบริการในปัจจุบันมีน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 95 จำหน่าย ทำให้ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเบนซินออกเทน 95 อยู่ในระดับต่ำมาก คือ 0.53 ล้านลิตร/วัน โดยเฉลี่ยในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา
สำหรับน้ำมันไบโอดีเซลนั้น เนื่องจากผู้ใช้น้ำมันดีเซลมีความอ่อนไหวต่อราคามากกว่าน้ำมันเบนซิน ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว B5 ได้เพิ่มขึ้นจาก 0.12 ล้านลิตร/วัน ในปี 2549 เป็น 19.97 ล้านลิตร/วัน ในเดือนก.พ. 2552 และจากการบังคับใช้น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว B2 ตั้งแต่เดือนก.พ. 2551 ได้ทำให้ความต้องการใช้ไบโอดีเซล B100 เพิ่มสูงขึ้นเป็น 1.616 ล้านลิตร/วัน ในเดือน ก.พ. 2552 น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว B5 มีข้อจำกัดเพียงประการเดียว คือ การมีวัตถุดิบไม่เพียงพอ แต่คาดว่าผลผลิตน้ำมันปาล์มจะค่อย ๆ ปรับเพิ่มขึ้นในช่วง 2-3 ปีนี้ จนสามารถบรรลุเป้าหมายในการบังคับใช้น้ำมันดีเซล B5 ทั่วประเทศได้ในปี 2554
ประเทศไทยมีฐานการเกษตรที่ใหญ่และเป็นผู้ส่งออกสินค้าเกษตร ดังนั้นการนำวัสดุทางการเกษตรมาใช้เป็นเชื้อเพลิงจึงไม่มีประเด็นด้านการนำอาหารมาใช้เป็นเชื้อเพลิงเช่นเดียวกันในหลายประเทศ เพราะเราก็เพียงแต่ลดการส่งออกอาหารหรืออาหารสัตว์เท่านั้น แต่ต้องระมัดระวังให้ดี อย่าไปบุกรุกทำลายป่าเพื่อขยายการผลิตพืชน้ำมันการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพจะช่วยลดการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ แม้ว่าในช่วงนี้เชื้อเพลิงชีวภาพยังต้องอาศัยการอุดหนุนจากภาครัฐเป็นเงินจำนวนมาก แต่ก็หวังว่าในระยะยาวต้นทุนจะลดต่ำลงจนสามารถแข่งขันกับน้ำมันเชื้อเพลิงได้
แม้ว่าการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพได้เพิ่มขึ้นมากและสามารถทดแทนการนำเข้าน้ำมันได้ถึงปีละ 1.4 หมื่นล้านบาท ภายใต้ราคาน้ำมันปัจจุบัน แต่ปรากฏว่า ณ เดือน ก.พ. 2552 การใช้เชื้อเพลิงชีวภาพสามารถทดแทนน้ำมันเบนซินและดีเซลได้ 3.6% เท่านั้น ประเด็นที่สำคัญ คือ จะทำอย่างไรให้มีการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพมากขึ้นไปอีก สำหรับเอทานอลนั้น วิธีการที่ง่ายที่สุดคือการเร่งส่งเสริม E20 และ E10 ออกเทน 91 เพราะในปัจจุบันการใช้ E10 ออกเทน 95 ใกล้ถึงจุดอิ่มตัวแล้ว แต่การใช้ E10 ออกเทน 91 อยู่ในระดับ 3.7 ล้านลิตร/วันเท่านั้น ยังมียานพาหนะที่สามารถใช้แก๊สโซฮอล์ได้ แต่กลับไปใช้น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว ออกเทน 91 ในปริมาณ 4-5 ล้านลิตร/วัน สัดส่วนของสถานีบริการที่มีน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 91 จำหน่ายมีเพียง 59.8% โดยในต่างจังหวัดมักพบว่าสถานีบริการไม่มี E10 ออกเทน 91 ทั้ง ๆ ที่มีความต้องการใช้ส่วน E85 นั้น เป็นเชื้อเพลิงที่จำเป็นต้องมีในระยะยาว แต่การส่งเสริม E85 ควรคำนึงถึงความพร้อมของอุตสาหกรรมรถยนต์ในประเทศด้วย หากเราเพิ่มการใช้ E10 ได้อีก 4 ล้านลิตร/วัน การใช้เอทานอลจะเพิ่มขึ้นถึง 40% จากปัจจุบัน
ส่วนไบโอดีเซลนั้น วิธีการที่ง่ายที่สุดคือเร่งการทยอยบังคับใช้น้ำมันดีเซล B3, B4 และ B5 เนื่องจากสถานการณ์ความตึงตัวของน้ำมันปาล์มดิบได้ลดลงไปมาก อีกทั้งราคาผลปาล์มและน้ำมันปาล์มดิบได้ลดลงสู่ระดับที่ต่ำมาก ทั้งนี้ อาจกำหนดให้น้ำมันดีเซล B3 เป็นมาตรฐานบังคับได้ตั้งแต่วันที่ 1 มิ.ย. 2552 ซึ่งจะทำให้การใช้ไบโอดีเซล B100 เพิ่มขึ้นทันที 19%
การส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพไม่ใช่เรื่องยากใช้วิธีง่าย ๆ อย่าไปใช้วิธีสลับซับซ้อน อาศัยกลไกตลาด อย่าไปฝืนตลาด โดยภาครัฐจำเป็นต้องมีนโยบายและกลยุทธ์ที่ชัดเจน และต่อเนื่องที่ต้องคำนึงถึงผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นประชาชน ผู้บริโภค บริษัทน้ำมัน ผู้ผลิตเชื้อเพลิงชีวภาพ เกษตรกร อุตสาหกรรมยานยนต์ ราชการ และสถาบันวิจัย รวมไปถึงการให้เวลาที่เพียงพอกับทุกภาคส่วนใดภาคส่วนหนึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาหรือความล้มเหลวของการนำนโยบายลงไปสู่การปฏิบัติ
การจำหน่ายน้ำมัน
เบนซินและดีเซล
(ล้านลิตร/วัน) | | เดือน | | | ก.พ. 2550 | ก.พ. 2551 | ก.พ. 2552 | น้ำมันเบนซิน | | | | แก๊สโซฮอล์ | 3.652 | 7.702 | 12.204 | E10 ออกเทน 91 | 0.319 | 1.627 | 3.688 | E10 ออกเทน 95 | 3.333 | 6.060 | 8.369 | E20 | 0.000 | 0.015 | 0.147 | E85 | 0.000 | 0.000 | 0.000261 | เบนซินไร้สารตะกั่ว | 16.808 | 12.251 | 8.617 | E10 ออกเทน 91 | 13.000 | 10.534 | 8.129 | E10 ออกเทน 95 | 3.807 | 1.717 | 0.488 | รวมเบนซิน | 20.460 | 19.953 | 20.821 | เอทานอล | 0.365 | 0.772 | 1.235 | เอทานอล/เบนซิน | 1.79% | 3.87% | 5.93% | น้ำมันดีเซล | | | | ไบโอดีเซล B5 | 0.670 | 5.330 | 19.972 | ไบโอดีเซล B2 | 0.000 | 46.739 | 30.885 | ดีเซลปกติ | 52.952 | 0.400 | 0.670 | รวมดีเซล | 53.621 | 52.469 | 51.528 | ไบโอดีเซล B100 | 0.032 | 1.201 | 1.616 | B100/ดีเซล | 0.06% | 2.29% | 3.14% |
หนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์
ฉบับวันอังคารที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2552 หน้า วิเคราะห์ 2 |
|
