'ขยะแห้งแลกไข่'
ร่วมสร้างสิ่งแวดล้อมดี ๆ ให้ 'คลองเตย'
อย่าเพิ่งตกใจ เพราะเป็นเรื่องที่สามารถทำได้จริง และแลกได้ไข่จริง ๆ
เรื่องนี้เกิดขึ้นเมื่อปลายเดือนมีนาคมที่ผ่านมา เมื่อ บริษัทเจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ “ซีพีเอฟ” ร่วมมือกับกรุงเทพมหานคร จัดโครงการ “ขยะแห้งแลกไข่ไก่” ขึ้น ที่ชุมชนแฟลต 23-24 คลองเตย เขตคลองเตย โดยซีพีเอฟเป็นผู้สนับสนุนไข่ไก่ที่นำมาขยะมาแลก จำนวนทั้งสิ้น 375,000 ฟอง |
เรื่องนี้อาจจะไม่ใช่แค่การแก้ไขปัญหาขยะสิ่งปฏิกูลที่เกิดขึ้นเท่านั้น แต่ยังได้ในเรื่อง “จิตสำนึก” ที่สร้างให้คนในชุมชนรู้จักรักความสะอาด แก้ปัญหามลพิษขยะในชุมชน และรู้จักนำขยะกลับมารีไซเคิลใช้ได้อีก
เรื่องราวของที่มาโครงการ วัณรบ หิริกุล ประธานเครือข่ายกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมคลองเตย แจกแจงให้ฟังว่าโครงการจุดประกายขึ้นมาตั้งแต่เดือนสิงหาคม ปี 2540 ซึ่งตอนนั้นชุมชนคลองเตยประสบปัญหาน้ำท่วมขังในชุมชน ที่เกิดจากขยะจำนวนมากไปอุดตันท่อระบายน้ำ ทำให้น้ำเน่าเสีย สร้างมลพิษให้แก่ชุมชนอย่างมาก วัณรบจึงหาวิธีที่จะให้คนในชุมชนหันมาช่วยกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นและเห็นคุณค่าของขยะมากขึ้น
“ทุกครั้งที่เกิดปัญหาน้ำท่วมขัง คนในชุมชนจะรวมตัวช่วยกันลอกท่อระบายน้ำ แต่พอหยุดลอกท่อ น้ำก็ท่วมอีก เป็นอย่างนี้อยู่ตลอดเพราะการลอกท่อระบายน้ำ แต่พอหยุดลอกท่อ น้ำก็ท่วมอีก เป็นอย่างนี้อยู่ตลอดเพราะการลอกท่อเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุแต่สิ่งที่ควรจะทำมากกว่านั้นคือ การปลูกจิตสำนึกให้ชาวบ้านรู้จักรักษาสิ่งแวดล้อมไม่ทิ้งขยะไปทั่ว ซึ่งทำให้เกิดปัญหาตามมา”
วัณรบบอกว่า การลอกท่อระบายน้ำของชาวชุมชนแต่ละครั้งจะได้ขยะจำพวกขวดแก้ว ขวดพลาสติค เศษไม้ และเศษเหล็ก สิ่งเหล่านี้ควรนำไปรีไซเคิลให้เกิดประโยชน์
นอกจากปัญหาสภาพแวดล้อมในชุมชนแล้วยังมีเรื่องของวิกฤตเศรษฐกิจ ชาวบ้านได้รับผลกระทบอย่างถ้วนหน้า แม้แต่อาชีพเก็บของเก่าขายก็ขายไม่ได้ราคา จึงได้แนวคิดในการใช้ “ไข่ไก่” เป็นสิ่งจูงใจให้ชาวบ้านเก็บเศษขยะมาแลกเพื่อนำไข่ไก่ไปบริโภคในครัวเรือน
ดังนั้น จึงเกิดโครงการ “ขยะแห้งแลกไข่” ขึ้นและทำต่อเนื่องมา ซึ่งผลตอบรับที่ได้ประธานเครือข่ายอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมคลองเตยบอกว่า ดีมาก ชาวบ้านให้ความร่วมมือเก็บขยะเพื่อแลกกับไข่ไก่ ทำให้ปริมาณขยะในชุมชนคลองเตยลดลงอย่างเห็นได้ชัด
สิ่งที่ตามมาคือ ปัญหาน้ำท่วมขังมีความรุนแรงน้อยลง ชุมชนดูสะอาดตาขึ้นมาก และชาวบ้านก็มีสภาพความเป็นอยู่ที่ดี
แต่ก็มีอุปสรรคเกิดขึ้น วัณรบเล่าว่า เมื่อคนนำขยะมาแลกมากขึ้น ๆ ทำให้ไม่มีเงินซื้อ “ไข่ไก่” ปัจจัยสำคัญของโครงการทำให้การขยายโครงการไปในเขตพื้นที่ชุมชนอื่นแทบจะเป็นไปไม่ได้ และโครงการเกือบหยุดลง
แต่เมื่อมาถึงวันนี้ ปัญหานี้ก็ได้รับการแก้ไขจากเครือเจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือซีพีเอฟ เป็นผู้สนับสนุนไข่ไก่มาแลกกับขยะ โดยมีเหตุผลว่า โครงการนี้สอดคล้องกับนโยบายเพื่อสังคมของบริษัท จึงจับมือกับกรุงเทพมหานคร (กทม.) และกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในชุมชน ส่งเสริมโครงการขยะแห้งแลกไข่ไก่ในทันที
หน่วยงานต่าง ๆ จึงร่วมมือกัน เช่น ชุมชนทำหน้าที่บริหารจัดการโครงการ รวมไปถึงรวบรวมขยะ ส่วน กทม.นำขยะที่ได้ไปดำเนินการ
“ถึงตอนนี้โครงการขยะแลกไข่มีชุมชนเข้าร่วมจากเดิม 10 ชุมชน เพิ่มเป็น 25 ชุมชนแยกเป็นชุมชนในเขตคลองเตย 22 ชุมชน ดอนเมือง 1 ชุมชน หลักสี่ 1 ชุมชน และจังหวัดสมุทรปราการ ส่วนไข่ไก่ที่ได้รับการสนับสนุนจากซีพีเอฟเพิ่มขึ้นมากกว่าเท่าตัว ถึง 375,000 ฟอง และสามารถแลกขยะได้กว่า 200 ตัน ในพื้นที่เขตคลองเตย” วัณรบกล่าว
บรรยากาศวันแรกของการเปิดรับขยะแห้งแลกไข่ไก่ เมื่อปลายเดือนมีนาคม 2552 คึกคักสนุกสนานยิ่ง ชาวบ้านต่างหอบหิ้วขยะมากมายหลายรายการมาเข้าแถวขอรับไข่ไก่ มีตั้งแต่ขวดแก้ว ขวดพลาสติก หนังสือพิมพ์ เศษกระดาษ กระป๋อง เศษเหล็กหรืออะลูมิเนียมเป็นต้น โดยจะมีเจ้าหน้าที่รวบรวมขยะแห้งไปชั่งน้ำหนัก
ขยะหนึ่งกิโลกรัมแลกเป็นไข่ไก่ได้ 2 ฟอง
สำหรับขยะที่ได้ กทม.นำไปคัดแยกประเภทเพื่อดำเนินการต่อไป
สุภาพร สุขสาน หรือ ป้าสุ” ชาวบ้านริมคลองวัดสะพาน นำขยะถุงโตมาขอแลกไข่ หลังจัดการตามขั้นตอนจนได้ไข่มาครอบครองแล้วป้าสุพูดให้ฟังว่า ชอบใจโครงการนี้ เดิมก็เก็บขยะขาย แต่มีคนแนะให้เอามาแลกไข่ไก่ จึงนำขยะมาแลกทุกครั้งที่เปิดโครงการ
“เอามาแลกไข่ดีกว่า เพราะถ้าเอาขยะไปขายเราก็ต้องเอาเงินไปซื้อของมากินอีก แต่เมื่อมาแลกที่นี่เราได้ไข่กลับไปกินได้เลย ตอนนี้ป้าเห็นขยะเหมือนเห็นไข่ คิดซะว่าเก็บไข่มากินที่บ้าน” ป้าสุกล่าวพร้อมหัวเราะเสียงดัง
เด็ก ๆ ในชุมชนก็รวมตัวกันเก็บขยะมาแลกไข่อย่างสนุกสนาน บางคนเป็นตัวแทนญาติพี่น้องนำขยะที่รวบรวมได้มาแลกไข่กลับบ้าน
ลูกชายพี่อุ้ยคนในชุมชนเป็นเด็กที่นำขยะมาแลกไข่กับเขาด้วย เด็กชายเล่าว่า แม่จะเป็นคนรวบรวมเก็บขยะไว้ที่บ้านส่วนตัวลูกชายมักจะมีกระป๋องน้ำอัดลม กล่องนม และขวดน้ำพลาสติค ติดตัวกลับมาที่บ้านเกือบทุกวันเสร็จแล้วเด็กชายเป็นคนนำขยะมาแลกไข่
“ถือเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกรักชุมชนไปในตัว” ผู้เป็นแม่กล่าวยิ้ม ๆ และว่า “แลกขยะจนได้ไข่ไก่ไว้กินหลายฟอง บางครั้งเป็นแพคทำกินในบ้านได้เป็นสัปดาห์ ไม่เปลืองเงินซื้อ”
นอกจากโครงการขยะแห้งแลกไข่ไก่แล้วทางชุมชนคลองเตยยังมีโครงการธนาคารขยะนำขยะมาแลกเงิน โดยกิโลกรัมละ 1 บาท แยกขยะมาทำน้ำชีวภาพ และเตรียมทำโครงการดี ๆ อีกมากมายในอนาคต
ที่สำคัญเหนือสิ่งอื่นใด เมื่อชุมชนมีสภาพแวดล้อมที่ดูดี สุขภาพจิตของคนในชุมชนก็ดีตามไปด้วย โรคภัยไข้เจ็บก็น้อยลง เสียเงินเสียทองในเรื่องสุขภาพน้อยลง
สุดท้ายเมื่อชุมชนดี สังคมก็น่าอยู่ ประเทศชาติก็เจริญพัฒนา
หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน
ฉบับวันอังคารที่ 7 เมษายน พุทธศักราช 2552 หน้า 21 |
|
